वारंवार आकुंचन पावणारे फुफ्फुस अखेर पूर्ववत मेडिकव्हरमध्ये दुर्मिळ न्यूमोथोरॅक्सवर यशस्वी उपचार
रोह्यातील आसिफ शेख याच्यावर फुफ्फुसाच्या आजारावर यशस्वी उपचार करण्यात आले.
रोहा प्रतिनिधी..(महेश मोहिते )
कुटुंबासोबत केरळला सुट्टीसाठी गेलेल्या रोह्यातील ३२ वर्षीय तरुणाच्या आनंदाच्या सहलीला अचानक गंभीर वैद्यकीय वळण मिळाले. मुलीला कडेवर उचलल्यानंतर त्याला अचानक डाव्या बाजूला तीव्र छातीत दुखू लागले आणि श्वास घेण्यास त्रास होऊ लागला. सुरुवातीला स्नायूंवर ताण आल्याचे समजून त्याने या त्रासाकडे दुर्लक्ष केले. मात्र, तपासणीत डाव्या फुफ्फुसात मोठ्या प्रमाणात हवा साचून फुफ्फुस कोसळल्याचे, म्हणजेच गंभीर न्यूमोथोरॅक्स झाल्याचे समोर आले. फुफ्फुस वारंवार आकुंचन पावत असल्याने अखेर खारघर येथील मेडिकव्हर हॉस्पिटलमध्ये पल्मोनोलॉजिस्ट डॉ. शाहिद पटेल, डॉ. तनय सिन्हा आणि थोरॅसिक सर्जन डॉ. प्रिया एशपुनियानी यांच्या नेतृत्वाखालील तज्ज्ञांच्या पथकाने ‘कीहोल’ शस्त्रक्रियेद्वारे यशस्वी उपचार करण्यात आल्याने रोह्यातील ३२ वर्षीय तरुणाला जीवदान मिळाले.
रोहा येथील आसिफ शेख यांना यापूर्वी कोणताही मोठा आरोग्यविषयक त्रास नव्हता. केरळमध्ये कुटुंबासोबत सुट्टीवर असताना मुलीला उचलल्यानंतर अचानक त्यांच्या डाव्या छातीत तीव्र वेदना सुरू झाल्या. त्याचबरोबर श्वास घेण्यासही त्रास होऊ लागला. पुढील काही दिवसांत त्रास वाढत गेला. विमानाने प्रवास करून परतल्यानंतरही प्रकृतीत अपेक्षित सुधारणा झाली नाही.आसिफ शेख याने
रोह्यातील डॉ जाधव नर्सिंग होम येथे उपचारासाठी दाखल झाल्यानंतर डॉ अशोक जाधव यांनी आरोग्य प्रकृतीचे गंभीरस्थिती लक्षात घेत पुढील उपचाराचा सल्ला दिला.
अखेर ६ जून २०२६ रोजी त्यांना मेडिकव्हर हॉस्पिटलमध्ये दाखल करण्यात आले. तपासणीदरम्यान करण्यात आलेल्या एचआरसीटी स्कॅनमध्ये डाव्या फुफ्फुसाचा मोठा भाग आकुंचन पावल्याचे आढळले. फुफ्फुसाच्या या आकुंचनामुळे हृदय आणि छातीतील इतर संरचना उजव्या बाजूला सरकल्याचेही दिसून आले. रुग्णाची ऑक्सिजन पातळी ८६ टक्क्यांपर्यंत घसरली होती. त्यामुळे ही गंभीर आणि तातडीने उपचारांची आवश्यकता असलेली वैद्यकीय परिस्थिती निर्माण झाली होती. न्यूमोथोरॅक्समध्ये फुफ्फुस आणि छातीच्या भिंतीदरम्यानच्या प्ल्युरल स्पेसमध्ये हवा साचते. या हवेच्या दाबामुळे फुफ्फुस आकुंचन पावू शकते. आसिफ यांच्या बाबतीत सुरुवातीला छातीतील साचलेली हवा बाहेर काढण्यासाठी पिगटेल कॅथेटर बसविण्यात आला. या उपचारानंतर फुफ्फुस पुन्हा फुगले, मात्र कॅथेटर काढण्याचा किंवा काही काळ बंद ठेवण्याचा प्रयत्न केला असता फुफ्फुस पुन्हा आकुंचन पावत असल्याचे दिसून आले. खारघर येथील मेडिकव्हर हॉस्पिटल्समधील पल्मोनोलॉजिस्ट डॉ. शाहिद पटेल, डॉ. तनय सिन्हा आणि थोरॅसिक सर्जन डॉ. प्रिया एशपुनियानी यांच्या नेतृत्वाखालील तज्ज्ञांच्या पथकाने या दुर्मिळ गुंतागुंतीवर यशस्वी उपचार केले.
रोहा येथे आयोजित पत्रकार परिषदेत फुफ्फुस तज्ज्ञ डॉ. शाहिद पटेल यांनी माहिती देताना सांगितले की, रुग्णाला मोठ्या प्रमाणात टेन्शन न्यूमोथोरॅक्स झाला होता. या स्थितीत फुफ्फुसाभोवती हवा सतत साचत राहिल्याने फुफ्फुसावर तसेच हृदय आणि प्रमुख रक्तवाहिन्यांवर दबाव निर्माण होऊ शकतो. रुग्णाच्या फुफ्फुसाच्या पृष्ठभागावर ‘बुल्ला’ नावाची असामान्य हवाभरलेली पिशवी आढळली. त्यातून सतत हवा गळत असल्याने केवळ औषधोपचार आणि छातीतील नळीच्या माध्यमातून समस्या कायमस्वरूपी दूर होत नव्हती.अशा परिस्थितीत उपचारांना विलंब झाल्यास श्वसन निकामी होणे, रक्तदाब धोकादायकरीत्या कमी होणे आणि जीवाला धोका निर्माण होण्याची शक्यता असते. त्यामुळे पल्मोनोलॉजी आणि थोरॅसिक सर्जरी टीमने एकत्रितपणे पुढील उपचारांचा निर्णय घेतला. शस्त्रक्रियेपूर्वी रुग्णावर ऑटोलॉगस ब्लड पॅच ही प्रक्रिया करण्यात आली. या प्रक्रियेत रुग्णाचे स्वतःचे रक्त छातीतील नळीमार्फत देऊन हवेची गळती थांबविण्याचा प्रयत्न केला गेला. मात्र, त्यानंतरही हवा गळती सुरू राहिल्याने डॉक्टरांनी व्हिडिओ-असिस्टेड थोरॅकोस्कोपिक सर्जरी (VATS) करण्याचा निर्णय घेतला. ‘कीहोल’ पद्धतीच्या या शस्त्रक्रियेत फुफ्फुसावरील खराब झालेला ‘बुल्ला’ काढण्यात आला. भविष्यात पुन्हा न्यूमोथोरॅक्स होण्याचा धोका कमी करण्यासाठी प्ल्युरेक्टॉमी करण्यात आली. या कमीतकमी छेदांच्या शस्त्रक्रियेमुळे फुफ्फुसातील हवेची गळती थांबविण्यास मदत झाली. शस्त्रक्रियेनंतर रुग्णाला कायलोथोरॅक्स ही दुर्मिळ गुंतागुंत झाली. या स्थितीत छातीच्या पोकळीत लिम्फॅटिक द्रव साचतो. आहारातील बदल आणि पोषणविषयक उपचारांच्या मदतीने ही समस्या नियंत्रणात आणण्यात आली. रुग्णाला छातीतील ICD ट्यूबसह घरी सोडण्यात आले. त्यानंतर आठवड्याने बाह्यरुग्ण विभागातील तपासणीत ही नळी काढण्यात आली.त्यानंतर रुग्णाचे फुफ्फुस पूर्ववत झाले असून न्यूमोथोरॅक्सची पुनरावृत्ती झालेली नाही. सध्या रुग्णाची प्रकृती स्थिर असून ते पुन्हा सामान्य जीवन जगत आहे असे सांगत स्पॉन्टेनियस न्यूमोथोरॅक्सचा त्रास झालेल्या व्यक्तींनी धूम्रपान पूर्णपणे टाळावे. अचानक छातीत दुखणे किंवा श्वास घेण्यास त्रास होणे अशी लक्षणे दिसल्यास त्याकडे दुर्लक्ष न करता तातडीने वैद्यकीय मदत घ्यावी. डॉक्टरांच्या सल्ल्यानुसार नियमित फॉलो-अप करणेही आवश्यक आहे. तर आपला अनुभव सांगताना आसिफ शेख म्हणाले, “मुलीला उचलल्यामुळे स्नायूंवर अतिरिक्त ताण आला असावा, असे मला वाटले. मात्र, काही वेळातच श्वास घेण्यास खूप त्रास होऊ लागला. फुफ्फुस आकुंचन पावल्याचे डॉक्टरांनी सांगितल्यानंतर मला खूप भीती वाटली. डॉक्टरांनी प्रत्येक टप्प्यावर उपचार समजावून सांगितले आणि माझा आत्मविश्वास कायम ठेवला. आता मी पुन्हा व्यवस्थित श्वास घेत असून कुटुंबासोबत सामान्य जीवन जगत आहे.” असे रुग्ण आसिफ शेख म्हणाले. यावेळी डॉ. अशोक जाधव, रुग्ण आसिफ शेख आणि सुरेंद्र राव उपस्थित होते.
रोह्यातील आसिफ शेख याच्यावर फुफ्फुसाच्या आजारातून यशस्वी उपचार करण्यात आले.
